Carla Goosen onderzocht de rol van de advocatuur bij vechtscheidingen

“Luister naar de stem van kinderen”

 

Sinds 2013 verdubbelde het percentage scheidingen dat uitloopt in een vechtscheiding. Eén op de vijf is een vechtscheiding en dat is eigenlijk niet meer te hanteren,” vindt Carla Goosen. Zij deed onderzoek naar mogelijkheden van de advocaat als preventieve schakel bij (v)echtscheidingen. Dit deed zij in opdracht van de kinderombudsman Marc Dullaert. Het rapport ‘Verkenning naar de kindvriendelijke advocatuur’ is het laatste dat hij publiceerde in deze functie. Voor het onderzoek werd de deskundigheid verzameld van juristen, gedragsdeskundigen, instanties voor omgang- en ouderbegeleiding, onderzoeksinstanties, beleidsmakers, wetenschappers, ervaringsdeskundige ouders en ervaringsdeskundige jongeren. Daarnaast werd een enquête gehouden onder 300 kinderen en onder rechters en raadsheren.  “Luister naar de stem van kinderen,” concludeert Goosen “en ruil het toernooimodel in voor samenwerking”.

 

Vecht- advocaat

Het voorkomen van schade bij kinderen door de scheiding van ouders wordt breed gedragen. Het idee van een ‘kindvriendelijke advocaat’ is een van de mogelijke (en vele) bouwstenen als belangrijke factor in een systemische aanpak van een kindvriendelijke scheidingsprocedure. Hierbij helpen alle betrokkenen bij een scheiding - ouders en professionals, binnen en buiten de juridische sector - een kindvriendelijke scheiding te realiseren. Al vanaf het moment dat relatieproblemen beginnen tot en met nazorg nadat de scheiding een feit is. Als een van de ouders kiest voor een zogenaamde vecht-advocaat, dan staat een kindvriendelijke aanpak al op losse schroeven.

 

Van ex-partners naar collega-ouders

Vooral ouders die in het gevecht belanden, zullen niet gemakkelijk samen tot de keuze voor een (of twee) kindvriendelijke advocaat(en) kunnen komen. En de juridische procedure, zoals die momenteel is vormgegeven, dwingt tot tegenspraak en polarisatie. Ouders die niet meer met elkaar kunnen en willen praten, worden door het juridische toernooimodel gestimuleerd om het gevecht aan te gaan. In de advocatuur en de rechtspraak wordt daarom steeds sterker de urgentie gevoeld van een scheidingsproces waarin partners en zeker ook kinderen geen schade wordt berokkend. Het kan namelijk ook anders, en advocaten kunnen daar zelfs een transformerende rol in spelen. Een rol die mensen helpt te veranderen van ex-partners naar collega-ouders.

 

 Noodzaak van verandering

Het rapport introduceert de ‘kindvriendelijke advocaat’. De Kinderombudsman wil naar een nieuwe advocaat die uitgaat van de belangen van het kind. Deze kent het netwerk rondom het gezin. De steunfiguren uit het netwerk, zoals familie (tantes, ooms, grootouders), vrienden van ouders, ouders van vriendjes en leerkrachten van de kinderen zijn meestal op de hoogte van de situatie en kunnen de ‘kindvriendelijke advocaat’ informeren.

Omdat een scheiding in emotionele zin zeer complex kan zijn is het van belang dat in de opleiding van de kindvriendelijke advocaat een gedegen psychologische en pedagogische basis ontwikkeld wordt, in ieder geval voldoende om met hulpverleners van andere disciplines te kunnen samenwerken.

“Het gaat over sociaal-emotionele en psychologische vraagstukken en om een contextuele aanpak” stelt Goosen. De aanbevelingen van het rapport wijzen in de richting van een ‘gezinsadvocaat’. Goosen voorziet een andere manier van werken in de toekomst: “Hulpverleners in de jeugd-GGZ zullen anders en meer betrokken zijn in het proces. Zowel als adviseur voor rechters en advocatuur, maar ook in een multidisciplinaire aanpak, samen met de advocatuur. En als je de ontwikkelingen wil bijhouden: lees dan het rapport.”

In de komende periode wordt onderzocht om in samenwerking met rechtbanken, de advocatenbranche, gedragswetenschappers en kinderen en hun ouders een pilot op te zetten voor de gezinsadvocaat.

Het begrip ‘gezinsadvocaat’  is door de kinderen uit het onderzoek gekozen. “Kennelijk willen zij geen exclusieve aandacht als kind, maar juist voor het hele gezin. Ik vind dat een mooi en verstandig standpunt,” vindt Goosen. “Het is goed om kinderen en jongeren te bevragen en te luisteren naar wat zij zeggen.”

 

Het volledige rapport vind je hier

gerelateerde informatie: kinderen uit de knel